Sản lượng cao, tiêu thụ giảm và lợi nhuận lao dốc đe dọa nhiều nhà máy đứng trước nguy cơ đóng cửa.

Một đợt suy thoái nghiệt ngã đang bao trùm ngành đường châu Âu khi giá đường  lao dốc, chi phí leo thang và áp lực quy định buộc các nhà máy phải đóng cửa, lợi nhuận dần tan biến. Giá đường châu Âu đã rơi xuống mức thấp nhất trong ba năm qua do lượng dự trữ dư thừa từ xuất khẩu  của Ukraine, sản lượng củ cải đường tăng và nhu cầu tiêu thụ giảm.

Giá đường tại châu Âu giảm mạnh kể từ năm ngoái (Đơn vị: Euro/tấn, nguồn: Financial Times)

“Với mức giá hiện tại, thị trường đơn giản là không bền vững,” ông Pierre-Henri Dietz, tổng giám đốc Cristalco – đơn vị thương mại của nhà sản xuất lớn Cristal Union – nhận định. “Nếu giá không được điều chỉnh, chúng ta sẽ còn chứng kiến nhiều nhà máy đường ở châu Âu đóng cửa hơn nữa.”

Ông David Souriau, giám đốc thương mại của Tereos – tập đoàn đường lớn nhất nước Pháp – cho biết giá thấp cùng chi phí tăng liên quan đến khí hậu, dịch bệnh và quy định đang “đe dọa tính bền vững dài hạn của ngành sản xuất đường châu Âu”.

Theo số liệu mới nhất từ Ủy ban châu Âu, giá đường tại khu vực đã giảm hơn một phần ba kể từ mùa hè năm ngoái, xuống còn 536 euro/tấn vào tháng 6. Dữ liệu của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Kỳ hạn Mỹ (CFTC) cho thấy các nhà đầu cơ đã nắm giữ vị thế bán ròng lớn nhất trên thị trường kỳ hạn đường New York kể từ năm 2019, đặt cược mạnh mẽ rằng giá sẽ tiếp tục giảm.

Tereos báo cáo trong tháng 8 rằng doanh thu quý kết thúc vào tháng 6 giảm 25% so với cùng kỳ năm trước, còn 1,2 tỷ euro, trong khi lợi nhuận EBITDA giảm 79% xuống còn 56 triệu euro. Tập đoàn ghi nhận khoản lỗ hoạt động thường xuyên 22 triệu euro, nợ ròng tăng lên 2,26 tỷ euro nhưng vẫn giữ nguyên dự báo cả năm.

Südzucker của Đức – nhà sản xuất đường lớn nhất châu Âu – công bố lợi nhuận hoạt động quý I kết thúc vào tháng 5 giảm 85% xuống còn 22 triệu euro, trong khi mảng đường lỗ 56 triệu euro. Tập đoàn dự báo mảng đường có thể lỗ tới 200 triệu euro cả năm, dù kỳ vọng giá sẽ phục hồi trong nửa cuối năm.

Cristal Union – nhà sản xuất đường lớn thứ hai nước Pháp – mùa hè này báo lãi ròng niên độ 2024-2025 giảm 62% xuống 117 triệu euro và cảnh báo “điều kiện thị trường bất lợi hơn nhiều” phía trước. Suy thoái đã khiến 5 nhà máy đường tại châu Âu phải đóng cửa trong năm nay, nâng tổng số nhà máy bị đóng kể từ 2010 đến 2025 ở Anh lên 14, giảm số lượng cơ sở còn hoạt động xuống còn 83.

Khi giá thấp buộc nông dân phải cân nhắc nguy cơ bán lỗ, diện tích trồng củ cải đường được dự báo giảm gần 10% mùa này. “Chúng tôi đã thấy diện tích trồng thu hẹp mạnh,” Stanislas Bouchard, phó tổng giám đốc Cristal Union, cho biết. “Điều đó sẽ ảnh hưởng đến sản lượng.”

Trong khi Tereos giữ diện tích ổn định, tập đoàn cho biết chi phí sản xuất đã tăng vọt. Theo Tereos, chi phí trung bình sản xuất đường tại châu Âu đã tăng 200 euro/tấn kể từ năm 2017, do giá đầu vào nông nghiệp, năng lượng và rủi ro khí hậu tăng cao.

Souriau cũng quy trách nhiệm một phần cho các chính sách châu Âu khi “áp tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt hơn so với các đối thủ nước ngoài” vốn được hưởng lợi từ việc tiếp cận thị trường tự do thuế quan. Ông cho rằng điều này đã “làm suy yếu nghiêm trọng khả năng cạnh tranh của châu Âu”.

“Hiện có một sự lệch pha rất lớn giữa chính sách môi trường của EU và chính sách thương mại, khi liên tục gia tăng nhập khẩu  đường, rượu và ethanol không thuế từ các quốc gia không áp dụng cùng quy định môi trường,” ông nói thêm.

Dietz cho biết nhập khẩu từ Ukraine đặc biệt gây tổn hại. Hơn 1 triệu tấn đường từ quốc gia này đã tràn vào EU trong giai đoạn 2023-2024, khiến lượng tồn kho tăng và giá giảm. Brussels đã đồng ý cắt giảm hạn ngạch nhập khẩu từ Ukraine tới 80% kể từ tháng 7.

Bất chấp nhu cầu đường sụt giảm gần đây, Dietz hạ thấp lo ngại về rủi ro dài hạn từ xu hướng tiêu dùng thay đổi do làn sóng thuốc giảm cân như Ozempic và Mounjaro. “Mười năm trước, nỗi lo lớn là chất thay thế glucose – và điều đó đã không xảy ra,” ông nói.

“Yếu tố lớn hơn với chúng tôi là ca cao. Khoảng 30% doanh số gắn liền với thị trường ca cao, vì vậy suy giảm nhu cầu sôcôla có thể ảnh hưởng đến doanh số đường.”

H.Mĩ

vietnambiz.vn/