Tương tự nhiều mặt hàng nông sản chủ lực khác như gạo hay cà phê, giá đường Việt Nam đang chịu áp lực cạnh tranh rất lớn trên thị trường thế giới.

Tại hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026”, nhiều ý kiến từ các chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp đã tập trung phân tích những thách thức cũng như hướng đi mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Hùng Linh, đại diện AgriS, cho biết doanh thu toàn ngành mía đường hiện đạt khoảng 28.000 tỷ đồng mỗi năm, trong đó hơn 11.000 tỷ đồng đến từ mảng đường, với khoảng 80% sản lượng phục vụ xuất khẩu.

Tuy nhiên, tương tự nhiều mặt hàng nông sản chủ lực khác như gạo hay cà phê, giá đường Việt Nam đang chịu áp lực cạnh tranh rất lớn trên thị trường thế giới.

Theo ông Linh, cung - cầu toàn cầu hiện ở trạng thái tương đối cân bằng, khiến biên lợi nhuận của ngành nông nghiệp khó có thể cải thiện mạnh, thường chỉ dao động quanh mức 10%. Trong bối cảnh quy mô sản xuất lớn nhưng lợi nhuận thấp, bài toán đặt ra cho doanh nghiệp là tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới.

Từ thực tiễn hoạt động, ông Linh cho rằng có hai hướng đi chính. Thứ nhất là dịch chuyển sang các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, mang tính cao cấp (premium).

Một ví dụ được ông đưa ra là sản phẩm đường organic. Hiện AgriS sở hữu khoảng 10 ha vùng trồng đạt chuẩn organic, với giá bán cao gấp 2–3 lần so với đường thông thường.

Tuy nhiên, để đạt được chứng nhận này, doanh nghiệp phải đầu tư bài bản, từ việc cách ly hoàn toàn cánh đồng với các khu vực canh tác khác đến tuân thủ quy trình sản xuất nghiêm ngặt hơn nhiều so với phương thức truyền thống. Đổi lại, toàn bộ sản lượng đường organic sản xuất ra đều được thị trường châu Âu tiêu thụ, với nhu cầu luôn vượt xa nguồn cung.

Một ví dụ khác được ông Linh nhắc tới là ngành dừa, khi nhu cầu thế giới đang tăng trưởng mạnh. Có thời điểm, AgriS nhận được các đơn hàng xuất khẩu lên tới 300 triệu lít, trong khi năng lực sản xuất chỉ đáp ứng khoảng 120–150 triệu lít, buộc doanh nghiệp phải ưu tiên cho thị trường xuất khẩu.

Từ đó, ông cho rằng khi nhận diện được cơ hội đầu tư và kinh doanh, doanh nghiệp cần tập trung tối đa nguồn lực để khai thác hiệu quả.

Hướng đi thứ hai là mở rộng không gian sản xuất ra nước ngoài. Trong bối cảnh quỹ đất nông nghiệp trong nước ngày càng thu hẹp và khó mở rộng, việc đầu tư ra thị trường quốc tế được xem là xu hướng tất yếu. Hiện AgriS đã thiết lập nông trường tại Campuchia và Australia, đồng thời định hướng mở rộng sang Indonesia.

Theo ông Linh, Indonesia đã cam kết dành khoảng 200.000 ha đất để hợp tác sản xuất, phù hợp với chiến lược đảm bảo an ninh lương thực của quốc gia này.

Ông Linh nhấn mạnh, khái niệm xuất khẩu không chỉ dừng lại ở việc sản xuất tại Việt Nam rồi bán ra nước ngoài, mà còn bao gồm việc đặt nhà máy và vùng nguyên liệu trực tiếp tại thị trường quốc tế, tương tự cách các doanh nghiệp Đài Loan và Hàn Quốc từng đầu tư vào Việt Nam.

Ông Nguyễn Đức Hùng Linh, đại diện AgriS. Ảnh minh họa.

Với quy mô dân số khoảng 300 triệu người và năng lực chế biến nông sản chưa phát triển tương xứng, Indonesia được đánh giá là thị trường giàu tiềm năng cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh các tiêu chuẩn về chất lượng, ESG và truy xuất nguồn gốc ngày càng được chú trọng. Thậm chí, theo ông Linh, chính các quốc gia sở tại cũng mong muốn doanh nghiệp Việt tham gia sản xuất tại chỗ để phục vụ xuất khẩu.

Bên cạnh sản xuất nông nghiệp thuần túy, đại diện AgriS cho rằng doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở vai trò cung cấp hàng hóa. Chiến lược của doanh nghiệp này là từng bước chuyển sang cung cấp dịch vụ và giải pháp nông nghiệp, dựa trên triết lý “Smart – Sustainability – Solution”.

Cụ thể, từ dữ liệu và kinh nghiệm tích lũy trong nhiều năm, AgriS đã phát triển các phần mềm tư vấn canh tác, cung cấp dịch vụ thiết kế và vận hành nông trại. Những giải pháp này giúp nông dân nâng cao năng suất rõ rệt, chẳng hạn từ mức 50 tấn lên 70–80 tấn, dựa trên các mô hình đã được kiểm chứng thực tế.

Ngoài ra, một mảng được doanh nghiệp chú trọng là tài chính xanh (Green Finance). AgriS đã triển khai các sản phẩm tài chính chuỗi cung ứng, được số hóa thành nền tảng phần mềm để nông dân và đối tác có thể tiếp cận trực tiếp. Các dịch vụ này được tích hợp trong một hệ sinh thái mở, không chỉ phục vụ nội bộ mà còn hướng tới mở rộng ra thị trường.

Theo ông Linh, Việt Nam hiện có hàng chục triệu nông dân nhưng vẫn thiếu vắng một ứng dụng nền tảng chuyên biệt phục vụ riêng cho hoạt động sản xuất nông nghiệp. Đây chính là khoảng trống mà doanh nghiệp mong muốn lấp đầy. Khi mang lại được giá trị thực cho người nông dân, từ năng suất, tài chính đến quản trị, đó sẽ là nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Phong Vân

nguoiquansat.vn