(Baoquangngai.vn)- Bằng tình yêu nghề và quyết tâm giữ gìn giá trị truyền thống, anh Nguyễn Huỳnh Đăng Thức (43 tuổi), ở thôn Tân Lập, xã Phước Giang, đã khôi phục lò nấu mật mía, đường mía thủ công của gia đình. Từ công thức nấu đường truyền đời của người chú ruột, ngọn lửa nghề xưa nay lại bập bùng giữa làng quê mía đường.

Sinh ra trong gia đình có ba thế hệ gắn bó với nghề nấu mía đường, anh Nguyễn Huỳnh Đăng Thức sớm quen với hình ảnh chảo đường đỏ lửa, mùi khói bếp quyện cùng hương mía lan khắp xóm làng.

Tuy nhiên, theo thời gian, trước sự phát triển của các sản phẩm công nghiệp, nghề nấu mật mía thủ công dần mai một, nhiều lò đường truyền thống ở Quảng Ngãi phải đóng cửa.

Không cam lòng để nghề tổ tiên thất truyền, anh Thức ấp ủ ý định khôi phục lại xưởng nấu đường của gia đình. Động lực lớn nhất của anh chính là những ký ức về người chú ruột Nguyễn Đăng Tuệ (thường gọi là chú Năm) - người đã gắn bó gần như trọn đời với nghề nấu mía đường và nắm giữ công thức truyền thống của gia đình.

Khi quyết định mở lại lò nấu, anh Thức được chú Năm trực tiếp truyền dạy lại từng công đoạn, từ chọn mía, canh lửa, nấu nước mía đến kỹ thuật “xuống mật”, “ra đường” theo kinh nghiệm dân gian.

Từ sự tiếp nối ấy, cuối năm 2024, chòi mía thủ công “Ông Năm” được dựng lại, lấy chính tên gọi thân quen của người chú như một cách tri ân người giữ nghề và gìn giữ công thức nấu đường truyền thống của gia đình.

Toàn bộ quy trình sản xuất tại chòi mía Ông Năm vẫn được thực hiện theo phương pháp thủ công. Mía được thu hoạch từ ruộng nhà hoặc thu mua của người dân trong vùng, rửa sạch rồi ép lấy nước. Nước mía được lọc, lắng cặn nhiều lần trước khi đưa vào chảo nấu.

Tùy theo sản phẩm là mật mía hay đường mía, nước mía sẽ được nấu qua bốn đến năm chảo cho đến khi đạt độ sánh, độ kết tinh theo kinh nghiệm truyền thống.

Khác với cách nấu đơn lẻ trước đây, anh Thức đầu tư hệ thống bếp lò có thể đặt cùng lúc năm chảo nấu, giúp quá trình sản xuất diễn ra liên tục.

Mỗi mẻ mật kéo dài khoảng 90 phút, đòi hỏi người thợ phải thường xuyên bổ sung củi, giữ nhiệt độ ổn định - yếu tố then chốt quyết định chất lượng mật và đường mía.

Theo anh Thức, hương thơm đặc trưng của mật mía thủ công đến từ phấn mía tự nhiên, một thành phần chỉ có thể giữ lại khi mía được trồng, chăm sóc theo phương thức truyền thống, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Sau hơn một năm hoạt động, chòi mía Ông Năm đã cung ứng ra thị trường khoảng 3.000 lít mật mía, phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong và ngoài địa phương.

Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, việc mở lại xưởng nấu đường còn góp phần bảo tồn một nghề truyền thống đang dần mai một, giữ lại hồn cốt làng quê Quảng Ngãi qua từng giọt mật ngọt lành.

Chia sẻ niềm vui khi nghề xưa được hồi sinh, ông Nguyễn Đăng Tuệ cho biết, việc con cháu tiếp nối nghề không chỉ là câu chuyện mưu sinh mà còn là sự tiếp nối của ký ức và tình cảm gia đình.

“Vị ngọt của mật mía không chỉ là vị ngọt của mía quê nhà, mà còn là tâm huyết của những người luôn đau đáu giữ gìn hồn quê,” ông Tuệ nói.

Thực hiện: T.NHÀN