Thu hoạch bị chậm

Những ngày đầu tháng 4, tại các vùng nguyên liệu mía của nhiều xã trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk như Cư Prao, Buôn Đôn, M’Drắk... không khí thu hoạch diễn ra khá trầm lắng.

Nhiều diện tích mía đã chín nhưng vẫn phải nằm chờ trên đồng do thiếu nhân lực thu hoạch mía.

Nhiều diện tích mía của tỉnh Đắk Lắk đang đến kỳ thu hoạch nhưng thiếu nhân lực. Ảnh: Tuấn Trần.

Ông Phạm Ngọc Quang, Chủ tịch UBND xã Cư Prao cho biết, toàn xã hiện có khoảng 5.100 ha mía, chiếm hơn 40% diện tích đất sản xuất của xã. Tuy nhiên đến cuối tháng 3/2026, mới chỉ thu hoạch được khoảng 55-60% diện tích. Tiến độ này được đánh giá là chậm so với yêu cầu thực tế.

Theo ông Phạm Ngọc Quang, việc thu hoạch chậm không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn làm giảm chất lượng mía nguyên liệu. Nhiều diện tích mía bị ngã đổ do mưa bão trước đó, nếu không thu hoạch kịp thời sẽ tiếp tục suy giảm sản lượng.

Tại xã M’Drắk, tình hình cũng không khả quan hơn. Ông Nguyễn Đức Thảo, Chủ tịch UBND xã cho biết, với hơn 840 ha mía đang vào vụ thu hoạch rộ, tình trạng thiếu lao động là điều khó tránh khỏi.

“Thu hoạch mía diễn ra tập trung từ tháng 1 đến tháng 4, trong khi lao động thời vụ ngày càng khan hiếm. Việc cơ giới hóa lại chưa phổ biến nên áp lực nhân công rất lớn”, ông Thảo cho biết.

Thực tế cho thấy, việc thu hoạch mía hiện nay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào lao động thủ công, từ khâu chặt, gom đến bốc xếp. Khi lực lượng lao động giảm, toàn bộ chuỗi thu hoạch bị đình trệ.

Tại địa phương, mía là nguồn thu nhập chính của người dân. Ảnh: Tuấn Trần.

Theo anh Nguyễn Quang Tiệp, người làm công cắt mía tại xã Cư Prao, công việc thu hoạch mía nặng nhọc, thu nhập lại không cao so với các nghề khác như thợ hồ, cơ khí nên ít người làm. Anh Tiệp năm nay 48 tuổi và dự định hết vụ mía năm nay sẽ chuyển sang nghề khác bớt nặng nhọc hơn.

Nông dân lo lắng

Không chỉ chậm tiến độ, việc thiếu nhân công còn khiến chi phí thu hoạch tăng cao, đẩy người trồng mía vào thế khó. Bà Hà Thị Liên, người dân thôn Ea Tê (xã M’Drắk) chia sẻ, gia đình bà có 2ha mía, là nguồn thu nhập chính của cả nhà. Tuy nhiên, vụ thu hoạch năm nay khiến bà hết sức lo lắng.

“Giờ tìm nhân công rất khó, phải gọi người thân về phụ giúp. Giá thuê công cao mà vẫn không chắc có người làm”, bà Liên nói.

Theo bà Hà Thị Liên, hiện chi phí thuê nhân công chặt và bốc mía lên tới trên 400.000 đồng/tấn, chiếm gần 40% tổng thu nhập từ mía. Trong khi đó, giá vật tư nông nghiệp, xăng dầu và vận chuyển đều tăng mạnh, khiến lợi nhuận bị bào mòn đáng kể.

Một thực tế đáng lo ngại khác là lực lượng lao động tại chỗ ngày càng “già hóa”, trong khi công việc cắt mía, vận chuyển mía cần người trẻ và có sức khỏe tốt.

“Ở địa phương giờ chủ yếu là người già và phụ nữ, thanh niên đi làm xa hết”, bà Liên cho biết thêm.

Tình trạng thiếu nhân lực đang đẩy người trồng mía vào thế khó. Ảnh: Tuấn Trần.

Không chỉ thiếu nhân công, việc vận chuyển trong vùng nguyên liệu mía Đắk Lắk cũng gặp nhiều khó khăn. Giá cước tăng cao, tài xế ngại chạy đường xa hoặc vào vùng khó tiếp cận khiến mía thu hoạch xong nhưng không kịp vận chuyển. Trong khi đó, theo phản ánh từ địa phương, tiến độ thu mua của các nhà máy chưa theo kịp nhu cầu thực tế. Nhiều diện tích mía đã đến kỳ nhưng chưa được thu mua kịp thời, càng làm gia tăng áp lực cho người dân.

Ông Phạm Ngọc Quang, Chủ tịch UBND xã Cư Prao cho biết, địa phương đã kiến nghị các nhà máy đường đẩy nhanh tiến độ thu mua, đồng thời ưu tiên các diện tích mía bị ngã đổ, có nguy cơ giảm chất lượng.

Tuy nhiên, về lâu dài, ông Quang thẳng thắn nhìn nhận: “Nếu không giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, tình trạng thiếu nhân công sẽ còn tiếp diễn và ngày càng nghiêm trọng”.

Sự thiếu hụt lao động thu hoạch ở vựa mía Đắk Lắk không còn là vấn đề nhất thời mà đã trở thành xu hướng. Khi lao động nông thôn chuyển dịch sang các ngành nghề khác, bài toán đặt ra cho ngành mía Đắk Lắk không chỉ là giải quyết trước mắt mà còn cần hướng đi căn cơ, bền vững hơn.

Trần Thọ

nongnghiepmoitruong.vn