Báo cáo của Hiệp hội Mía Đường Việt Nam cho thấy trong khi giá đường thế giới liên tục lập đỉnh trong tháng 3, giá đường nội địa lại ở mức thấp nhất trong vòng 3 năm.

Theo báo cáo thường niên của Hiệp hội Mía Đường Việt Nam (VSSA), ngành đường Việt Nam đang trong vụ ép 2024/25 và một vài nhà máy đã ngừng ép vì hết nguyên liệu mía. Sản lượng lũy kế từ đầu vụ đã ép được 7,4 triệu tấn mía và sản xuất được 700 nghìn tấn đường các loại. 

Giá đường  thế giới liên tục tăng trong tháng 3 do căng thẳng địa chính trị xảy ra tại Trung Đông. Trong khi đó, thị trường Việt Nam lại chứng kiến giá rơi xuống mức thấp nhất 3 năm.

Sức ép từ đường nhập lậu và sự trỗi dậy của đường lỏng (HFCS) đang đẩy ngành mía đường trong nước vào thế khó dù nguồn cung dồi dào.

Giá đường 'nội - ngoại' diễn biến trái chiều

Theo thông tin từ tổ chức ISO, tháng 3 chứng kiến xu hướng tăng giá giao dịch hàng hóa cả hai loại đường thô và đường trắng trên thị trường kỳ hạn. Cụ thể, giá đường thô trung bình hàng ngày theo chỉ số ISA trong tháng 3 đã tăng lên 15 USD/pound, mức cao nhất trong 5 tháng.

Chỉ số đường trắng trung bình theo chỉ số ISO đã tăng lên 432,69 USD/tấn, tăng so với 405,07 USD/tấn của tháng trước và cũng là mức cao nhất trong 5 tháng.

Nguồn: VSSA

Nguyên nhân của mức tăng này là do ảnh hưởng từ xung đột đang diễn ra tại khu vực Vịnh Ba Tư khiến giá dầu tăng mạnh, kéo theo tâm lý lo ngại về địa chính trị và chuỗi cung ứng.

Trái ngược với đà tăng thế giới, tại các thị trường lớn như Hà Nội, Miền Trung và TP.HCM, giá đường kính trắng hiện dao động phổ biến từ 15.800 – 16.600 đồng/kg, đường tinh luyện khoảng 17.000 – 17.600 đồng/kg. Theo VSSA, đây là mức giá thấp nhất trong 3 năm qua.

Nguồn: VSSA.

So sánh với các quốc gia khác như Philippines, Indonesia và Trung Quốc, đường Việt Nam hiện có mức giá rẻ nhất.

Theo nhận định của VSSA, lượng đường dồi dào do đã ở trong chính vụ sản xuất mới 2025/26, trong khi đường từ vụ ép 2024/25 còn tồn chưa bán hết và đường có nguồn gốc nước ngoài tiếp tục tràn vào thị trường là nguyên nhân chủ đạo dẫn đến giá giảm.

Cũng theo Hiệp hội, tiêu thụ của đường sản xuất từ mía trong tháng 3/2026 đã xuống mức thấp nhất trong những năm gần đây.

Trên thực tế, giá đường nhập lậu tăng 200 – 400 đồng/kg đối với tuyến đường lậu từ Campuchia và Lào vào Việt Nam. Tuy nhiên, hành vi mua bán đường nhập lậu không xuất hóa đơn và chỉ thanh toán bằng tiền mặt, nhằm che dấu doanh thu để trốn thuế của các hộ kinh doanh đường tiếp tục diễn ra.

Tại Tây Ninh, vào ngày 3/3, Công an tỉnh Tây Ninh thông báo niêm yết giá 63 bao đường cát trắng tổng trọng lượng 3.150kg.

Tại Đồng Tháp, vào ngày 29/3, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết đã ra quyết định khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Văn Cam (38 tuổi, ngụ phường Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp) để điều tra về hành vi "sản xuất hàng giả là thực phẩm (đường cát)". Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện công ty đang có hành vi sang chiết 212 bao đường cát trắng từ các bao đường có in chữ nước ngoài không rõ nguồn gốc xuất xứ để đưa lên xe tải chuẩn bị xuất bán ra thị trường.

Trên hệ thống mạng xã hội, các mặt hàng đường không rõ nguồn gốc tiếp tục được rao bán công khai. Tại các chợ đầu mối, mặt hàng đường cát tiếp tục được bán tràn lan với tiêu chí 3 không: không nhãn mác, không nguồn gốc xuất xứ, không hạn sử dụng.

Bên cạnh đó, phân khúc khách hàng công nghiệp vốn tiêu thụ lượng lớn đường tinh luyện cũng đang bị chia sẻ mạnh bởi đường lỏng siro ngô (HFCS).

Theo dữ liệu của Tổng cục Hải Quan, trong tháng 3/2026, lượng đường lỏng sirô ngô nhập khẩu  HFCS là 19.444 tấn. Các doanh nghiệp nhập khẩu chủ yếu là các doanh nghiệp sản xuất nước giải khát vốn là khách hàng tiêu thụ đường tinh luyện chính trước đây.

Dự báo giá đường các tháng tiếp theo  

Theo VSSA, trong tháng 4, nguồn cung dồi dào bao gồm đường sản xuất từ mía của niên vụ 2025/26 cùng đường nhập lậu và đường nhập khẩu từ các nước ASEAN tiếp tục đưa đường vào thị trường.

Bất chấp tình hình căng thẳng tại Iran có tiếp diễn hay không, thị trường đường vẫn tiếp tục thừa cung, trong đó đường nhập lậu, đường không rõ nguồn gốc xuất xứ đang khiến cho đường sản xuất từ mía chất lượng tốt, giá rẻ vẫn không thể tiêu thụ được.

Dự báo trong tháng 5, nếu không có biện pháp kiên quyết đối với đường nhập lậu và đối phó hữu hiệu với hành vi mua bán đường không xuất hóa đơn và chỉ thanh toán bằng tiền mặt, giá đường trong nước tiếp tục ở mức thấp so với giá đường của các quốc gia trồng mía trong khu vực (Indonesia, Philippines và Trung Quốc).

Tiến Anh

vietnambiz.vn