Với diện tích trồng mía khổng lồ, sản lượng đường hàng năm lên tới trăm triệu tấn và vị thế nhà xuất khẩu số một thế giới trong nhiều năm liên tiếp, Brazil được giới chuyên gia và truyền thông quốc tế xem là “vựa đường của thế giới”.

Từ cây mía thời thuộc địa đến "vựa đường của thế giới" ở Brazil

Lịch sử ngành mía đường Brazil bắt đầu từ đầu thế kỷ XVI, khi người Bồ Đào Nha đưa cây mía vào trồng tại vùng đất thuộc địa mới khai phá. Nhờ khí hậu nhiệt đới, lượng mưa dồi dào và đất đai màu mỡ, cây mía nhanh chóng trở thành một trong những loại cây trồng quan trọng nhất.

Trong suốt nhiều thế kỷ, đường là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Brazil. Các đồn điền mía quy mô lớn liên tục được mở rộng, đặc biệt tại khu vực Đông Bắc. Đến thế kỷ XX, cùng với quá trình cơ giới hóa và hiện đại hóa nông nghiệp, ngành mía đường Brazil bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ.

Ngày nay, mía không chỉ phục vụ sản xuất đường mà còn là nguyên liệu chính để sản xuất ethanol – loại nhiên liệu sinh học được sử dụng rộng rãi tại Brazil. Điều này giúp ngành mía đường của nước này phát triển theo hướng đa dạng và bền vững hơn nhiều quốc gia khác.

Brazil hiện là nhà sản xuất đường lớn nhất thế giới với khoảng cách khá xa so với các đối thủ cạnh tranh. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), niên vụ 2025 - 2026, Brazil dự kiến sản xuất gần 45 triệu tấn đường, chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng sản lượng đường toàn cầu. Con số này cao hơn đáng kể so với nhiều quốc gia sản xuất đường lớn khác như Ấn Độ, Thái Lan hay Trung Quốc.

Điều đáng chú ý là sản lượng đường của Brazil không chỉ lớn mà còn duy trì ổn định trong thời gian dài. Nước này sở hữu hàng triệu hecta đất trồng mía, tập trung chủ yếu tại các bang São Paulo, Goiás, Minas Gerais, Mato Grosso do Sul và Paraná.

Riêng bang São Paulo được xem là “thủ phủ mía đường” của Brazil khi đóng góp phần lớn sản lượng mía của cả nước. Tại đây, những cánh đồng mía trải dài hàng chục kilomet đã trở thành hình ảnh quen thuộc của nền nông nghiệp Brazil. Nhờ quy mô sản xuất khổng lồ, Brazil được nhiều tổ chức kinh tế quốc tế và giới truyền thông gọi là “vựa đường của thế giới”.

Nhà xuất khẩu đường mía số một toàn cầu

Nếu sản lượng giúp Brazil trở thành cường quốc mía đường thì hoạt động xuất khẩu mới là yếu tố khẳng định vị thế thống trị của quốc gia Nam Mỹ này trên thị trường thế giới. Trong nhiều năm liên tiếp, Brazil luôn giữ ngôi vị nước xuất khẩu đường lớn nhất hành tinh, bỏ xa các đối thủ như Ấn Độ, Thái Lan, Australia hay Mexico.

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), niên vụ 2025 - 2026, Brazil xuất khẩu khoảng 35,8 triệu tấn đường, tương đương gần một nửa lượng đường giao dịch trên thị trường quốc tế.

Sức mạnh xuất khẩu của Brazil được xây dựng trên nền tảng sản lượng mía khổng lồ. Hằng năm, quốc gia này thu hoạch trên 600 triệu tấn mía, cung cấp nguyên liệu cho hàng trăm nhà máy chế biến đường và ethanol. Riêng khu vực Trung Nam Brazil – đặc biệt là bang São Paulo – chiếm hơn 90% tổng sản lượng đường của cả nước, được xem là trung tâm mía đường lớn nhất thế giới.

Brazil luôn giữ ngôi vị nước xuất khẩu đường lớn nhất thế giới trong nhiều năm liền

Không chỉ dẫn đầu về sản lượng, Brazil còn sở hữu hệ thống logistics phục vụ xuất khẩu đường thuộc hàng hiện đại nhất thế giới. Các cảng biển lớn như cảng Santos, Paranaguá và Maceió đóng vai trò cửa ngõ đưa đường Brazil đến hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, cảng Santos được xem là cảng xuất khẩu đường lớn nhất thế giới, xử lý hàng chục triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

Các thị trường nhập khẩu đường lớn nhất của Brazil hiện tập trung tại châu Á, khu vực tiêu thụ đường tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Những khách hàng lớn gồm Indonesia, Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh, Algeria, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và nhiều quốc gia châu Phi. Đối với một số nước phụ thuộc vào nhập khẩu lương thực, đường Brazil đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm nguồn cung cho ngành thực phẩm và đồ uống.

Ảnh hưởng của Brazil đối với thị trường đường toàn cầu lớn đến mức các nhà giao dịch hàng hóa luôn theo dõi sát sao tình hình thời tiết tại quốc gia này. Những đợt hạn hán, sương giá hoặc cháy rừng tại các vùng trồng mía của Brazil có thể khiến giá đường thế giới biến động mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Điều này từng xảy ra vào các năm 2021 và 2024, khi thời tiết bất lợi làm dấy lên lo ngại về nguồn cung, đẩy giá đường quốc tế lên mức cao nhất trong nhiều năm.

Bí quyết giúp Brazil giữ vững ngôi vương ngành mía đường

Sự thành công của ngành mía đường Brazil không chỉ đến từ điều kiện tự nhiên thuận lợi mà còn nhờ chiến lược phát triển bài bản trong nhiều thập kỷ. Trước hết, Brazil sở hữu diện tích đất nông nghiệp rộng lớn cùng khí hậu lý tưởng cho cây mía phát triển quanh năm. Năng suất mía tại nhiều khu vực thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Bên cạnh đó, quốc gia này đã đầu tư mạnh vào cơ giới hóa sản xuất. Tại nhiều vùng nguyên liệu, các khâu trồng, chăm sóc và thu hoạch đều được thực hiện bằng máy móc hiện đại, giúp giảm chi phí lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Một lợi thế khác là khả năng kết hợp giữa sản xuất đường và ethanol. Khi giá đường giảm, các nhà máy có thể chuyển một phần nguyên liệu sang sản xuất nhiên liệu sinh học. Mô hình này giúp ngành mía đường Brazil linh hoạt hơn trước những biến động của thị trường quốc tế. Ngoài ra, hệ thống giao thông, cảng biển và logistics phát triển cũng giúp đường Brazil dễ dàng tiếp cận các thị trường trên toàn cầu với chi phí cạnh tranh.

Brazil có chiến lược phát triển ngành mía đường bài bản 

Trong bối cảnh dân số thế giới tiếp tục tăng và nhu cầu tiêu thụ thực phẩm không ngừng mở rộng, vai trò của Brazil đối với ngành đường toàn cầu được dự báo sẽ ngày càng quan trọng. Không chỉ dẫn đầu về sản lượng và xuất khẩu, Brazil còn là quốc gia tiên phong trong việc phát triển các mô hình sản xuất mía đường bền vững, giảm phát thải và tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo từ phụ phẩm mía.

Nhiều chuyên gia nhận định rằng trong tương lai gần, rất khó có quốc gia nào có thể thay thế vị trí số một của Brazil trên thị trường đường thế giới. Với nguồn tài nguyên dồi dào, công nghệ hiện đại và quy mô sản xuất vượt trội, quốc gia Nam Mỹ này tiếp tục giữ vững danh hiệu “vựa đường của thế giới”.

Từ những cánh đồng mía rộng bất tận đến các cảng xuất khẩu nhộn nhịp, Brazil không chỉ là nhà sản xuất đường lớn nhất hành tinh mà còn là trung tâm quan trọng quyết định nguồn cung của một trong những mặt hàng thiết yếu nhất thế giới. Chính vì vậy, khi nhắc đến “vựa đường của thế giới”, cái tên Brazil luôn được nhắc đến đầu tiên.

 Minh Quân

danviet.vn