Đổi mới công nghệ, hiện đại hóa vùng nguyên liệu và phát triển chuỗi giá trị xanh là giải pháp giúp ngành mía đường Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Văn Lộc - Chủ tịch Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) tại Triển lãm Quốc tế máy móc, thiết bị ngành Mía đường Việt Nam (Sugarex Vietnam 2026) tại TP.HCM.

Theo ông Lộc, sau nhiều năm nỗ lực tái cơ cấu, ngành mía đường đã ghi nhận những tín hiệu phục hồi tích cực. Đến niên vụ 2024-2025, sản lượng đường từ mía tăng bốn vụ liên tiếp, cao hơn 180% so với niên vụ 2020-2021. Giá thu mua mía tại ruộng cũng tăng năm vụ liên tiếp, cao hơn 150% so với niên vụ 2019-2020.

Ông Nguyễn Văn Lộc - Chủ tịch VSSA cho rằng, đổi mới công nghệ là động lực quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của ngành trong giai đoạn mới. Ảnh: Hà Linh.

Không chỉ sản lượng và giá mía cải thiện, chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp và người trồng mía ngày càng được củng cố, bảo đảm đầu ra và sinh kế cho khoảng 220.000 hộ nông dân trên cả nước, trong đó có nhiều vùng sâu, vùng xa và khu vực biên giới. Đặc biệt, từ niên vụ 2023-2024 đến nay, ngành mía đường Việt Nam đã vươn lên dẫn đầu khu vực về năng suất đường tính trên đơn vị diện tích khi so sánh với các quốc gia sản xuất mía đường chủ lực như Thái Lan, Indonesia và Philippines.

Đây là những kết quả tạo nền tảng quan trọng để ngành tiếp tục phát triển, song cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe. Hiện nay, ngành vẫn phải đối mặt với tình trạng đường nhập lậu, gian lận thương mại, lẩn tránh các biện pháp phòng vệ thương mại, trong khi thị trường tiêu thụ chịu áp lực từ lượng siro ngô HFCS nhập khẩu gia tăng.

"Để thích ứng với bối cảnh mới, ngành mía đường sẽ tập trung sử dụng hiệu quả nguồn nước, chuyển đổi cơ cấu giống theo hướng năng suất cao, đồng thời đẩy mạnh cải tiến công nghệ, hoàn thiện quy trình sản xuất, tiết giảm chi phí và nâng cao tỷ lệ thu hồi đường nhằm tăng sức cạnh tranh", ông Lộc cho biết.

Đồng quan điểm, TS. Cao Anh Đương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Mía đường nhận định ngành mía đường Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi rõ ràng hơn bao giờ hết. Theo đó, việc nâng cao năng suất và chất lượng mía, giảm chi phí sản xuất, ổn định vùng nguyên liệu, thích ứng với biến đổi khí hậu và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, phát thải thấp sẽ quyết định khả năng cạnh tranh của ngành trong thời gian tới.

Khách tham quan tìm hiểu các giải pháp, thiết bị phục vụ ngành mía đường tại Triển lãm Sugarex Vietnam 2026. Ảnh: Hà Linh.

Ông cho rằng cơ giới hóa, tự động hóa, chuyển đổi số, quản lý hiệu quả tài nguyên đất, nước và dinh dưỡng, sử dụng hiệu quả phụ phẩm cũng như phát triển năng lượng sinh học không còn là những giải pháp riêng lẻ mà đã trở thành hướng đi tất yếu của ngành mía đường hiện đại.

Không chỉ Việt Nam, quá trình đổi mới công nghệ cũng đang diễn ra mạnh mẽ trong ngành mía đường trên thế giới. Ông Sourabh Kemparaju - Tổng Lãnh sự Ấn Độ tại TP.HCM cho biết, ngành mía đường toàn cầu đang được định hình bởi các xu hướng nâng cao năng suất, số hóa, nông nghiệp chính xác, sản xuất bền vững và chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch hơn. Trong bối cảnh đó, những triển lãm chuyên ngành như Sugarex không chỉ đơn thuần là sự kiện thương mại mà còn là nền tảng để thúc đẩy đổi mới, chuyển giao công nghệ, chia sẻ kiến thức và xây dựng các mối quan hệ hợp tác lâu dài giữa các doanh nghiệp.

Theo ông Sourabh Kemparaju, với lợi thế là một trong những quốc gia sản xuất và tiêu thụ đường lớn nhất thế giới, Ấn Độ sở hữu nhiều kinh nghiệm trên toàn chuỗi giá trị, từ trồng mía, cơ giới hóa nông nghiệp đến công nghệ chế biến, sản xuất ethanol, đồng phát điện và quản lý chất thải bền vững. Ông bày tỏ kỳ vọng sự tham gia của các doanh nghiệp Ấn Độ tại Sugarex Vietnam 2026 sẽ mở ra thêm cơ hội hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ chế biến đường, năng lượng sinh học, nông nghiệp chính xác, cơ giới hóa cũng như nghiên cứu và phát triển, qua đó cùng xây dựng ngành mía đường hiệu quả, bền vững và có sức cạnh tranh cao hơn.

Sugarex Vietnam 2026 năm nay quy tụ hơn 70 doanh nghiệp và nhà cung cấp công nghệ đến từ hơn 20 quốc gia, giới thiệu nhiều giải pháp cho toàn chuỗi giá trị mía đường, từ công nghệ chế biến, bioethanol, điện sinh khối, tự động hóa nhà máy đến cơ giới hóa đồng bộ, AI, IoT và chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu.

Hà Duyên

nongnghiepmoitruong.vn